Sanat dünyası genellikle sessiz müze koridorları, şık galeri açılışları ve estetik tartışmalarla anılır. Ancak madalyonun diğer yüzünde, Hollywood senaryolarına taş çıkartan aksiyon dolu bir suç dünyası yatar. Paha biçilemez tablolar, tarih boyunca sadece sanatseverlerin değil, hırsızların da gözdesi olmuştur. İşte sanat tarihinin en cüretkar soygunları ve hala çözülemeyen gizemleri…
- Mona Lisa Nasıl “Süper Star” Oldu? (1911)
Bugün Louvre Müzesi’nde kurşun geçirmez camın arkasında binlerce kişinin fotoğrafını çektiği Mona Lisa, 20. yüzyılın başına kadar sadece “iyi bir tablo” olarak biliniyordu. Onu dünyanın en ünlü kadını yapan olay, 1911 yılında Vincenzo Peruggia adlı bir müze çalışanının tabloyu önlüğüyle saklayıp müzeden kaçırmasıydı. Eser tam 2 yıl boyunca kayıptı. Bu süre zarfında boş kalan duvara bakmak için bile binlerce insan müzeye akın etti. Tablo bulunduğunda artık bir efsaneydi.
- Tarihin En Büyük Çözülemeyen Soygunu: Isabella Stewart Gardner Müzesi (1990)
Boston’da polis kılığında müzeye giren iki hırsız, güvenlik görevlilerini etkisiz hale getirdi ve tam 81 dakika boyunca müzede cirit attı. Rembrandt, Vermeer, Degas ve Manet’ye ait toplam değeri 500 milyon doları bulan 13 eseri alıp kayıplara karıştılar. Olayın üzerinden 30 yıldan fazla geçmesine rağmen, tabloların yeri hala bilinmiyor ve müze, çalınan eserlerin boş çerçevelerini yas tutar gibi duvarlarında sergilemeye devam ediyor.
- Çığlık Tablosunun Bitmeyen Çilesi
Edvard Munch’un ünlü eseri “Çığlık”, hırsızların en sevdiği hedeflerden biridir. 1994 yılında Oslo Ulusal Galerisi’nden çalındığında, hırsızlar arkalarında “Zayıf güvenlik için teşekkürler” yazılı bir not bırakacak kadar küstahtı. Neyse ki tablo birkaç ay sonra bulundu. Ancak eserin farklı bir versiyonu 2004’te tekrar çalındı.
- II. Dünya Savaşı ve Nazi Yağmaları
Sanat tarihinin en karanlık dönemlerinden biri, II. Dünya Savaşı sırasında Nazilerin Avrupa genelinde binlerce sanat eserine el koymasıdır. Gustav Klimt’in “Altın Kadın”ı (Adele Bloch-Bauer I) gibi pek çok eser, yıllar süren hukuk mücadeleleri sonucunda asıl sahiplerinin mirasçılarına iade edilebildi. Ancak hala binlerce “kayıp eser” dünyanın bir yerlerinde gizli odalarda saklanıyor olabilir.
- Van Gogh’un Bahar Bahçesi (2020)
Yakın tarihte, dünya pandemiyle boğuşurken Hollanda’daki Singer Laren Müzesi’nden Van Gogh’un “Bahar Bahçesi” tablosu çalındı. Hırsızlar, eseri camı balyozla kırarak çaldılar. İyi haber şu ki; dedektiflerin titiz çalışması sonucu eser, çalındıktan 3 yıl sonra, bir yastık kılıfının içinde hasarsız halde bulundu.Sanat eserleri, fırça darbeleriyle olduğu kadar, başlarından geçen bu maceralarla da tarihsel bir yük taşırlar. Bir dahaki sefere bir müzeyi gezerken, karşınızdaki esere bir de bu gözle bakın: Acaba o tuval, geceleri neler gördü?
